Kαι τα χειρότερα ίσως έπονται…
Αντιμέτωπος με σοβαρή επισιτιστική κρίση είναι ο κόσμος ενώ τα πιθανά οφέλη για τη Ρωσία παραμένουν ασαφή.
Ο αποκλεισμός του Στενού του Hormuz, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη παγκόσμια αστάθεια, ενισχύoυν τον κίνδυνο να ξεσπάσει παγκόσμια επισιτιστική κρίσης, προειδοποιούν αναλυτές.
Το κλείσιμο μίας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες μεταφορών στον κόσμο οδηγεί σε αύξηση των τιμών των καυσίμων και των λιπασμάτων, τα οποία είναι απαραίτητα για τη γεωργική παραγωγή.
Παράλληλα, διαταράσσονται οι εφοδιαστικές αλυσίδες, πολλές χώρες υιοθετούν προστατευτικά μέτρα για τις αγορές τους και ο πληθωρισμός στα τρόφιμα συνεχίζει να εντείνεται.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν ήδη οδηγήσει τον παγκόσμιο δείκτη τιμών τροφίμων να αυξηθεί κατά 1,6% τον Απρίλιο του 2026, φτάνοντας τις 130,7 μονάδες, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Φεβρουάριο του 2023.
Η Παγκόσμια Τράπεζα διατυπώνει ιδιαίτερα ανησυχητικές προβλέψεις.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, οι τιμές στην Ενέργεια αναμένεται να αυξηθούν κατά 24% το 2026, ενώ οι τιμές στα λιπάσματα ενδέχεται να καταγράψουν άνοδο της τάξης του 31%.
Ο οικονομολόγος και κορυφαίος αναλυτής του Κέντρου Πολιτικών Τεχνολογιών, Nikita Maslennikov, εκτιμά ότι η επισιτιστική κρίση αποτελεί μόνο μία πτυχή μιας ευρύτερης και ταχέως επιδεινούμενης παγκόσμιας κατάστασης.
«Η κατάσταση αυτή, η οποία επηρεάζει πολύ περισσότερα από τον τομέα των τροφίμων, μπορεί να επιδεινωθεί σημαντικά εάν ο αποκλεισμός του Στενού του Hormuz συνεχιστεί για ακόμη ενάμιση έως δύο μήνες.
Σε μια τέτοια περίπτωση, η παγκόσμια οικονομία θα εισέλθει σε κατάσταση προκρίσης και η επισιτιστική κρίση θα αποτελέσει ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της», σημειώνει.
Ήδη σήμερα η κατάσταση θεωρείται δύσκολη.
Σύμφωνα με τον δείκτη τιμών τροφίμων του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), οι παγκόσμιες τιμές τροφίμων αυξήθηκαν κατά 1,1% τον Μάιο.
Ωστόσο, μετά το αρχικό άλμα που σημειώθηκε με την έναρξη της έντασης στη Μέση Ανατολή, ο δείκτης παρέμεινε σχετικά σταθερός για περίπου ενάμιση έως δύο μήνες.
Έως και 100 εκατ. άνθρωποι κινδυνεύουν
Παρά το γεγονός ότι οι διεθνείς τιμές του σιταριού, του καλαμποκιού και ορισμένων κατηγοριών λιπασμάτων παρουσιάζουν πρόσκαιρη υποχώρηση, οι ειδικοί τονίζουν ότι οι κίνδυνοι για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.
Η εικόνα της αγοράς χαρακτηρίζεται από έντονη αστάθεια, με ορισμένα προϊόντα να γίνονται φθηνότερα και άλλα να συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία, δημιουργώντας ένα εκρηκτικό μείγμα αβεβαιότητας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση γύρω από το Στενό του Hormuz, έναν από τους σημαντικότερους διαύλους μεταφοράς ενέργειας, λιπασμάτων και αγροτικών προϊόντων στον κόσμο.
Οποιαδήποτε διαταραχή στη λειτουργία του θα μπορούσε να περιορίσει δραστικά την προσφορά βασικών πρώτων υλών, να εκτινάξει το κόστος παραγωγής τροφίμων και να επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη εύθραυστες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Παρότι οι παγκόσμιοι δείκτες τιμών των λιπασμάτων έχουν εμφανίσει μικρή αποκλιμάκωση τις τελευταίες εβδομάδες, η κατάσταση απέχει πολύ από το να θεωρηθεί ασφαλής.
Οι τιμές των φωσφορικών και καλιούχων λιπασμάτων υποχωρούν, όμως τα αζωτούχα και τα σύνθετα λιπάσματα συνεχίζουν να ακριβαίνουν, αυξάνοντας το κόστος για εκατομμύρια αγρότες σε όλο τον κόσμο.
Η μεγαλύτερη απειλή αφορά τις αναπτυσσόμενες οικονομίες χαμηλού εισοδήματος, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές τροφίμων και λιπασμάτων.
Οι αναλύσεις δείχνουν ότι ακόμη και μικρές αυξήσεις στις τιμές μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές κοινωνικές αναταραχές, ελλείψεις βασικών αγαθών και απότομη επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης για εκατομμύρια ανθρώπους.
Οι προβλέψεις της Παγκόσμιας Τράπεζας και οι εκτιμήσεις διεθνών οικονομικών οργανισμών χαρακτηρίζονται εξαιρετικά ανησυχητικές.
Σύμφωνα με τα δυσμενή σενάρια, εάν οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή συνεχιστούν και το Στενό του Hormuz παραμείνει κλειστό για έναν ακόμη μήνα έως έξι εβδομάδες, ο αριθμός των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν οξύ επισιτιστικό πρόβλημα θα μπορούσε να αυξηθεί κατά δεκάδες εκατομμύρια.
Σε ακραίο σενάριο, οι νέοι πληγέντες από την πείνα ενδέχεται να προσεγγίσουν ακόμη και τα 100 εκατομμύρια ανθρώπους, προκαλώντας μία από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Το El Niño επιστρέφει και απειλεί τις σοδειές
Την ίδια στιγμή, οι κλιματικοί παράγοντες επιδεινώνουν περαιτέρω την κατάσταση.
Το νέο φαινόμενο El Niño προκαλεί ήδη ακραίες θερμοκρασίες σε μεγάλες γεωργικές περιοχές του πλανήτη, μειώνοντας τις αποδόσεις των καλλιεργειών. Παράλληλα, σε πολλές περιοχές αυξάνονται οι κίνδυνοι για καταστροφικές πλημμύρες, μουσώνες και έντονες βροχοπτώσεις, φαινόμενα που μπορούν να αφανίσουν σοδειές και να περιορίσουν δραστικά την προσφορά τροφίμων.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ταυτόχρονη εμφάνιση γεωπολιτικών εντάσεων, ακραίων καιρικών φαινομένων και αυξημένου κόστους παραγωγής αποτελεί έναν εξαιρετικά επικίνδυνο συνδυασμό που ιστορικά έχει συνδεθεί με μεγάλες επισιτιστικές κρίσεις.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και η γεωπολιτική αντιπαράθεση γύρω από τα ρωσικά λιπάσματα.
Παρά τις κυρώσεις, πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες εξακολουθούν να εξαρτώνται σημαντικά από τις προμήθειες της Ρωσίας και της Λευκορωσίας.
Την ίδια ώρα, η άνοδος των τιμών της ενέργειας και των καυσίμων αυξάνει το κόστος μεταφοράς και παραγωγής, μεταφέροντας τις πιέσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων.
Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Βραζιλία, η Ινδία, η Κίνα και μεγάλο μέρος της Νοτιοανατολικής Ασίας θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτες σε ενδεχόμενες διαταραχές των εμπορικών ροών και των αγορών λιπασμάτων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί επίσης το ενδεχόμενο ταυτόχρονης αποσταθεροποίησης της ναυσιπλοΐας τόσο στο Στενό του Hormuz όσο και στο Bab El-Mandeb, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Όπως επισημαίνει ο οικονομικός αναλυτής και δημιουργός του καναλιού «Economism», Alexey Krichevsky, η παγκόσμια αγορά τροφίμων εισέρχεται σε μια περίοδο εξαιρετικά αυξημένων κινδύνων.
Οι πρώτες ενδείξεις επιδείνωσης της επισιτιστικής ασφάλειας είναι ήδη ορατές σε αρκετές περιοχές του πλανήτη, ενώ η περαιτέρω κλιμάκωση των γεωπολιτικών συγκρούσεων θα μπορούσε να επιταχύνει δραματικά τις εξελίξεις.
Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι εάν θα υπάρξουν αναταράξεις στις αγορές τροφίμων, αλλά πόσο βαθιές και πόσο παρατεταμένες θα είναι οι επιπτώσεις τους στην παγκόσμια οικονομία και στην κοινωνική σταθερότητα.
Με τις τιμές να παραμένουν ευάλωτες, τα αποθέματα να πιέζονται και τα γεωπολιτικά ρίσκα να αυξάνονται, ολοένα και περισσότεροι αναλυτές προειδοποιούν ότι ο κόσμος ενδέχεται να βρίσκεται μπροστά σε μία νέα, μεγάλης κλίμακας επισιτιστική κρίση με απρόβλεπτες συνέπειες.
www.bankingnews.gr
Ο αποκλεισμός του Στενού του Hormuz, σε συνδυασμό με την αυξανόμενη παγκόσμια αστάθεια, ενισχύoυν τον κίνδυνο να ξεσπάσει παγκόσμια επισιτιστική κρίσης, προειδοποιούν αναλυτές.
Το κλείσιμο μίας από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες μεταφορών στον κόσμο οδηγεί σε αύξηση των τιμών των καυσίμων και των λιπασμάτων, τα οποία είναι απαραίτητα για τη γεωργική παραγωγή.
Παράλληλα, διαταράσσονται οι εφοδιαστικές αλυσίδες, πολλές χώρες υιοθετούν προστατευτικά μέτρα για τις αγορές τους και ο πληθωρισμός στα τρόφιμα συνεχίζει να εντείνεται.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν ήδη οδηγήσει τον παγκόσμιο δείκτη τιμών τροφίμων να αυξηθεί κατά 1,6% τον Απρίλιο του 2026, φτάνοντας τις 130,7 μονάδες, στο υψηλότερο επίπεδο από τον Φεβρουάριο του 2023.
Η Παγκόσμια Τράπεζα διατυπώνει ιδιαίτερα ανησυχητικές προβλέψεις.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, οι τιμές στην Ενέργεια αναμένεται να αυξηθούν κατά 24% το 2026, ενώ οι τιμές στα λιπάσματα ενδέχεται να καταγράψουν άνοδο της τάξης του 31%.
Ο οικονομολόγος και κορυφαίος αναλυτής του Κέντρου Πολιτικών Τεχνολογιών, Nikita Maslennikov, εκτιμά ότι η επισιτιστική κρίση αποτελεί μόνο μία πτυχή μιας ευρύτερης και ταχέως επιδεινούμενης παγκόσμιας κατάστασης.
«Η κατάσταση αυτή, η οποία επηρεάζει πολύ περισσότερα από τον τομέα των τροφίμων, μπορεί να επιδεινωθεί σημαντικά εάν ο αποκλεισμός του Στενού του Hormuz συνεχιστεί για ακόμη ενάμιση έως δύο μήνες.
Σε μια τέτοια περίπτωση, η παγκόσμια οικονομία θα εισέλθει σε κατάσταση προκρίσης και η επισιτιστική κρίση θα αποτελέσει ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της», σημειώνει.
Ήδη σήμερα η κατάσταση θεωρείται δύσκολη.
Σύμφωνα με τον δείκτη τιμών τροφίμων του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών (FAO), οι παγκόσμιες τιμές τροφίμων αυξήθηκαν κατά 1,1% τον Μάιο.
Ωστόσο, μετά το αρχικό άλμα που σημειώθηκε με την έναρξη της έντασης στη Μέση Ανατολή, ο δείκτης παρέμεινε σχετικά σταθερός για περίπου ενάμιση έως δύο μήνες.
Έως και 100 εκατ. άνθρωποι κινδυνεύουν
Παρά το γεγονός ότι οι διεθνείς τιμές του σιταριού, του καλαμποκιού και ορισμένων κατηγοριών λιπασμάτων παρουσιάζουν πρόσκαιρη υποχώρηση, οι ειδικοί τονίζουν ότι οι κίνδυνοι για την παγκόσμια επισιτιστική ασφάλεια παραμένουν σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.
Η εικόνα της αγοράς χαρακτηρίζεται από έντονη αστάθεια, με ορισμένα προϊόντα να γίνονται φθηνότερα και άλλα να συνεχίζουν την ανοδική τους πορεία, δημιουργώντας ένα εκρηκτικό μείγμα αβεβαιότητας.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση γύρω από το Στενό του Hormuz, έναν από τους σημαντικότερους διαύλους μεταφοράς ενέργειας, λιπασμάτων και αγροτικών προϊόντων στον κόσμο.
Οποιαδήποτε διαταραχή στη λειτουργία του θα μπορούσε να περιορίσει δραστικά την προσφορά βασικών πρώτων υλών, να εκτινάξει το κόστος παραγωγής τροφίμων και να επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη εύθραυστες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Παρότι οι παγκόσμιοι δείκτες τιμών των λιπασμάτων έχουν εμφανίσει μικρή αποκλιμάκωση τις τελευταίες εβδομάδες, η κατάσταση απέχει πολύ από το να θεωρηθεί ασφαλής.
Οι τιμές των φωσφορικών και καλιούχων λιπασμάτων υποχωρούν, όμως τα αζωτούχα και τα σύνθετα λιπάσματα συνεχίζουν να ακριβαίνουν, αυξάνοντας το κόστος για εκατομμύρια αγρότες σε όλο τον κόσμο.
Η μεγαλύτερη απειλή αφορά τις αναπτυσσόμενες οικονομίες χαμηλού εισοδήματος, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τις εισαγωγές τροφίμων και λιπασμάτων.
Οι αναλύσεις δείχνουν ότι ακόμη και μικρές αυξήσεις στις τιμές μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές κοινωνικές αναταραχές, ελλείψεις βασικών αγαθών και απότομη επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης για εκατομμύρια ανθρώπους.
Οι προβλέψεις της Παγκόσμιας Τράπεζας και οι εκτιμήσεις διεθνών οικονομικών οργανισμών χαρακτηρίζονται εξαιρετικά ανησυχητικές.
Σύμφωνα με τα δυσμενή σενάρια, εάν οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή συνεχιστούν και το Στενό του Hormuz παραμείνει κλειστό για έναν ακόμη μήνα έως έξι εβδομάδες, ο αριθμός των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν οξύ επισιτιστικό πρόβλημα θα μπορούσε να αυξηθεί κατά δεκάδες εκατομμύρια.
Σε ακραίο σενάριο, οι νέοι πληγέντες από την πείνα ενδέχεται να προσεγγίσουν ακόμη και τα 100 εκατομμύρια ανθρώπους, προκαλώντας μία από τις μεγαλύτερες ανθρωπιστικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών.
Το El Niño επιστρέφει και απειλεί τις σοδειές
Την ίδια στιγμή, οι κλιματικοί παράγοντες επιδεινώνουν περαιτέρω την κατάσταση.
Το νέο φαινόμενο El Niño προκαλεί ήδη ακραίες θερμοκρασίες σε μεγάλες γεωργικές περιοχές του πλανήτη, μειώνοντας τις αποδόσεις των καλλιεργειών. Παράλληλα, σε πολλές περιοχές αυξάνονται οι κίνδυνοι για καταστροφικές πλημμύρες, μουσώνες και έντονες βροχοπτώσεις, φαινόμενα που μπορούν να αφανίσουν σοδειές και να περιορίσουν δραστικά την προσφορά τροφίμων.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ταυτόχρονη εμφάνιση γεωπολιτικών εντάσεων, ακραίων καιρικών φαινομένων και αυξημένου κόστους παραγωγής αποτελεί έναν εξαιρετικά επικίνδυνο συνδυασμό που ιστορικά έχει συνδεθεί με μεγάλες επισιτιστικές κρίσεις.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και η γεωπολιτική αντιπαράθεση γύρω από τα ρωσικά λιπάσματα.
Παρά τις κυρώσεις, πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες εξακολουθούν να εξαρτώνται σημαντικά από τις προμήθειες της Ρωσίας και της Λευκορωσίας.
Την ίδια ώρα, η άνοδος των τιμών της ενέργειας και των καυσίμων αυξάνει το κόστος μεταφοράς και παραγωγής, μεταφέροντας τις πιέσεις σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων.
Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Βραζιλία, η Ινδία, η Κίνα και μεγάλο μέρος της Νοτιοανατολικής Ασίας θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτες σε ενδεχόμενες διαταραχές των εμπορικών ροών και των αγορών λιπασμάτων.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί επίσης το ενδεχόμενο ταυτόχρονης αποσταθεροποίησης της ναυσιπλοΐας τόσο στο Στενό του Hormuz όσο και στο Bab El-Mandeb, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.
Όπως επισημαίνει ο οικονομικός αναλυτής και δημιουργός του καναλιού «Economism», Alexey Krichevsky, η παγκόσμια αγορά τροφίμων εισέρχεται σε μια περίοδο εξαιρετικά αυξημένων κινδύνων.
Οι πρώτες ενδείξεις επιδείνωσης της επισιτιστικής ασφάλειας είναι ήδη ορατές σε αρκετές περιοχές του πλανήτη, ενώ η περαιτέρω κλιμάκωση των γεωπολιτικών συγκρούσεων θα μπορούσε να επιταχύνει δραματικά τις εξελίξεις.
Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι εάν θα υπάρξουν αναταράξεις στις αγορές τροφίμων, αλλά πόσο βαθιές και πόσο παρατεταμένες θα είναι οι επιπτώσεις τους στην παγκόσμια οικονομία και στην κοινωνική σταθερότητα.
Με τις τιμές να παραμένουν ευάλωτες, τα αποθέματα να πιέζονται και τα γεωπολιτικά ρίσκα να αυξάνονται, ολοένα και περισσότεροι αναλυτές προειδοποιούν ότι ο κόσμος ενδέχεται να βρίσκεται μπροστά σε μία νέα, μεγάλης κλίμακας επισιτιστική κρίση με απρόβλεπτες συνέπειες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών